CẨM NANG TOÀN DIỆN VỀ THÔNG TƯ 01/2026/TT-BCT: NHỮNG ĐIỂM MỚI TRONG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HÓA CHẤT TẠI VIỆT NAM

1. Phân cấp thẩm quyền: Doanh nghiệp nộp hồ sơ ở đâu?

Một trong những điểm quan trọng nhất của Thông tư 01/2026/TT-BCT là việc làm rõ cơ quan tiếp nhận hồ sơ, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và thực hiện đúng thủ tục.

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (nơi đặt trụ sở chính):

Tiếp nhận hồ sơ, thẩm định và cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất có điều kiện.
Cấp Giấy phép sản xuất, kinh doanh hóa chất cần kiểm soát đặc biệt (Nhóm 2) cho các tổ chức không thuộc diện sản xuất đồng thời Nhóm 1 và Nhóm 2.
Quản lý các hoạt động dịch vụ tồn trữ hóa chất đối với cơ sở không thuộc diện phải xây dựng Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất.

Cục Hóa chất (Bộ Công Thương):

Thẩm định và cấp Giấy phép sản xuất hóa chất cấm phục vụ mục đích công nghiệp.
Cấp Giấy phép sản xuất, kinh doanh hóa chất cần kiểm soát đặc biệt Nhóm 1 hoặc tổ chức sản xuất đồng thời cả Nhóm 1 và Nhóm 2.
Cấp Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt Nhóm 1
Xác nhận đăng ký hóa chất mới và tiếp nhận khai báo hóa chất nhập khẩu.

2. Quy trình kiểm soát hóa chất cần kiểm soát đặc biệt

Thông tư quy định rất chặt chẽ về nhóm hóa chất này thông qua hệ thống giấy phép và phiếu kiểm soát mua bán.

2.1. Giấy phép sản xuất và kinh doanh

Doanh nghiệp phải nộp văn bản đề nghị theo Mẫu 06a. Trong hồ sơ, tổ chức phải kê khai chi tiết địa điểm cơ sở sản xuất/kinh doanh, danh mục hóa chất với tên thương mại, tên hóa học, mã CAS, công thức hóa học và đặc biệt là quy mô sản xuất/kinh doanh dự kiến theo năm.

2.2. Phiếu kiểm soát mua, bán

Bắt đầu từ ngày 01 tháng 01 năm 2026, mọi hoạt động giao dịch hóa chất cần kiểm soát đặc biệt phải lập Phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất. Phiếu này phải được thực hiện thông qua hệ thống xác thực điện tử do Bộ Công Thương quản lý nhằm đảm bảo tính định danh và truy xuất nguồn gốc.

Nội dung phiếu bao gồm đầy đủ thông tin bên bán, bên mua, thông tin người giao - nhận hàng và mục đích sử dụng cụ thể (theo bảng mã danh mục sử dụng từ 01 đến 48 như: làm dung môi, chất tẩy rửa, sản xuất dược phẩm...).

sử dụng hóa chất, kinh doanh hóa chất — *Hướng dẫn tuân thủ quản lý hóa chất theo Thông tư 01/2026/TT-BCT*

3. Quản lý nghiêm ngặt hóa chất cấm

Hóa chất cấm chỉ được phép hoạt động trong các trường hợp đặc biệt và bị kiểm soát ở mức độ cao nhất. Doanh nghiệp phải thực hiện:

Lập Phương án kiểm soát: Phải xây dựng phương án phòng, chống thất thoát hóa chất cấm theo Mẫu tại Phụ lục IV. Phương án này yêu cầu mô tả kỹ kết cấu kho chứa (vật liệu, hệ thống thông gió), hệ thống giám sát an ninh (số lượng camera, vị trí lắp đặt) và quy trình ghi chép xuất - nhập kho.
Sổ theo dõi sát sao: Tổ chức phải lập sổ theo dõi sản xuất, nhập khẩu, sử dụng và tồn trữ hóa chất cấm. Mỗi lần nhập hoặc xuất đều phải ghi rõ ngày tháng, số tờ khai nhập khẩu, vị trí cụ thể trong kho và tên người giám sát.

4. Phiếu an toàn hóa chất (SDS) và Phân loại GHS: Tiêu chuẩn kỹ thuật mới

Thông tư 01/2026/TT-BCT áp dụng triệt để hệ thống hài hòa toàn cầu về phân loại và ghi nhãn hóa chất (GHS) phiên bản từ 2007 trở về sau.

4.1. 16 mục bắt buộc trong Phiếu an toàn hóa chất (SDS)

Phiếu SDS không còn là tài liệu tham khảo đơn giản mà là hồ sơ pháp lý bắt buộc với 16 nội dung cơ bản:

Nhận dạng hóa chất và thông tin nhà cung cấp.
Nhận dạng đặc tính nguy hiểm.
Thông tin về thành phần các chất.
Biện pháp sơ cứu y tế.
Biện pháp xử lý khi có hỏa hoạn.
Biện pháp phòng ngừa, ứng phó khi có sự cố.
Yêu cầu về sử dụng, bảo quản.
Kiểm soát phơi nhiễm/thiết bị bảo vệ cá nhân.
Đặc tính lý, hóa của hóa chất.
Mức ổn định và phản ứng.
Thông tin về độc tính.
Thông tin về sinh thái.
Thông tin về thải bỏ.
Thông tin khi vận chuyển.
Thông tin về pháp luật.
Các thông tin cần thiết khác.

4.2. Hệ thống phân loại nguy hiểm

Thông tư cung cấp bảng tiêu chí phân loại cực kỳ chi tiết cho 3 nhóm nguy cơ chính:

Nguy hại vật lý: Bao gồm 16 loại như chất nổ, khí dễ cháy, khí oxy hóa, chất lỏng dễ cháy, các chất tự phản ứng....
Nguy hại sức khỏe: Bao gồm độc cấp tính (qua đường miệng, da, hô hấp), ăn mòn da, tổn thương mắt, gây ung thư, độc tính sinh sản.... Ví dụ, độc cấp tính được chia thành 5 cấp độ dựa trên giá trị LD50 hoặc LC50.
Nguy hại môi trường: Chủ yếu tập trung vào độc tính đối với môi trường thủy sinh (cấp tính và mãn tính).

5. Chuyển đổi số và Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất

Đây là điểm đột phá của Thông tư nhằm hiện đại hóa công tác quản lý. Toàn bộ dữ liệu về hoạt động hóa chất sẽ được tích hợp vào Cơ sở dữ liệu chuyên ngành, bao gồm:

Danh mục hóa chất quốc gia và danh mục hóa chất nước ngoài được Việt Nam thừa nhận.
Dữ liệu về hồ sơ thủ tục hành chính.
Thông tin chia sẻ từ các doanh nghiệp (hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, mục đích sử dụng).
Dữ liệu về sự cố hóa chất và công tác an toàn.

Doanh nghiệp có nghĩa vụ cập nhật thông tin vào hệ thống này định kỳ. Đổi lại, hệ thống sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện các thủ tục như khai báo hóa chất nhập khẩu qua Cổng thông tin một cửa quốc gia một cách nhanh chóng và chính xác.

6. Danh mục hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm phải công bố

Một quy định mới đáng chú ý là danh mục 10 loại hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa phải công bố thông tin (Phụ lục XIX):

Acetone: Trong keo, dung dịch tẩy rửa.
Cadmium: Trong sản phẩm điện tử.
Chromium (VI): Trong sơn chống rỉ, thép mạ chrom.
Formaldehyde: Trong ván ép, chất tẩy rửa.
Hydrocloric acid: Trong chất tẩy rửa công nghiệp.
Lead (Chì): Trong pin, sản phẩm điện tử.
Mercury (Thủy ngân): Trong bóng đèn.
Methanol: Trong keo, dung dịch tẩy rửa.
Sulfuric acid: Trong ắc quy.
Toluene: Trong sơn công nghiệp, mực in.

Doanh nghiệp sản xuất hoặc nhập khẩu các sản phẩm chứa các chất này trên ngưỡng quy định sẽ phải thực hiện nghĩa vụ công bố để đảm bảo quyền lợi và an toàn cho người tiêu dùng.

7. Kết luận

Thông tư 01/2026/TT-BCT không chỉ đơn thuần là các biểu mẫu hành chính mà là một hệ thống quản lý rủi ro toàn diện. Việc hiểu rõ thẩm quyền cấp phép, quy cách lập Phiếu an toàn hóa chất và cách thức vận hành trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp hoạt động ổn định.

Lời khuyên cho doanh nghiệp:

Rà soát lại toàn bộ danh mục hóa chất đang sử dụng để phân loại vào Nhóm 1, Nhóm 2 hoặc Hóa chất cấm.
Cập nhật Phiếu SDS theo đúng 16 mục của Thông tư mới.
Chuẩn bị hạ tầng công nghệ thông tin để kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về hóa chất từ năm 2026.

Việc tuân thủ nghiêm túc không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cách để doanh nghiệp khẳng định uy tín, đảm bảo an toàn cho người lao động và bảo vệ môi trường bền vững.

Xem thêm: Luật hóa chất 2025